Kısa cevap: Bu rehberdeki örnek 2V sabit açılı masada 1 MWp ≈ 31,5 ton çelik gerekir (≈ 31 kg/kWp, cıvata ve kelepçe hariç); nihai tonaj sahanın rüzgâr, kar ve zemin koşullarıyla yapılan statik hesaba bağlıdır. Örnek, Y Solar markasıyla GES konstrüksiyonu üreten Yılmaz Sac Profil'in roll-form C profillerinin metre ağırlıklarıyla hesaplanmıştır.
GES projelerinde çelik konstrüksiyon, bütçenin tonaj üzerinden fiyatlanan kalemidir; bu yüzden fizibilite ve teklif aşamasının ilk sorusu 1 MW GES için kaç ton çelik gerektiğidir. Tonaj; modül gücüne, masa düzenine, sahanın tasarım rüzgâr ve kar yüklerine (EN 1991-1-4, EN 1991-1-3 veya ASCE 7), zemin koşullarına ve seçilen kesitlere bağlıdır.
Hesap yöntemi ise standarttır ve proje verileri netleştikçe aynı tabloyla güncellenebilir. Bu rehberde yöntemi, sabit açılı bir 2V masa üzerinde örnek hesabı ve tonajı maliyete dönüştüren kalemleri ele alıyoruz.
Hesap yöntemi: masa bazında tonaj
1. Masa gücü: masadaki modül sayısı × modül gücü. 2. MW başına masa sayısı: 1.000.000 Wp ÷ masa gücü. 3. Masa başına çelik: her eleman için adet × boy × metre ağırlığı (kg/m) — kazıklar, mertek ve kirişler, aşık ve raylar. 4. Bağlantı ve ikincil elemanlar: braketler, çaprazlar ve ek parçaları için bir pay eklenir (aşağıdaki örnekte %10). 5. Toplam: masa ağırlığı × masa sayısı = MW başına tonaj.
Soğuk şekillendirilmiş profillerin metre ağırlığı, orta hat açınım uzunluğu × et kalınlığı × 7,85 g/cm³ yoğunluk ile hesaplanır; büküm yarıçapları açınımı bir miktar kısaltır. Metre ağırlıklarını solar enerji profilleri sayfalarındaki tablolardan veya ağırlık hesaplayıcımızdan alabilirsiniz.
Örnek hesap: 2V sabit açılı masa
Aşağıdaki varsayımlar yalnızca yöntemi göstermek içindir ve her projede değişir: 600 Wp modül; 2V × 14 = 28 modüllü masa (16,8 kWp); masa başına 4 çerçeve × 2 = 8 kazık, ortalama boy 3,5 m; çerçeve başına 4,8 m mertek; masa boyunca 4 sıra, 16,5 m aşık. Metre ağırlıkları, iç büküm yarıçapı et kalınlığına eşit alınarak ve kaplama hariç hesaplanmıştır.
| Eleman | Kesit ve hesap | Masa başına (kg) |
|---|---|---|
| Kazık | C150×60×20×2,5 (5,76 kg/m) · 8 × 3,5 m | 161 |
| Mertek | C120×50×20×2,5 (4,78 kg/m) · 4 × 4,8 m | 92 |
| Aşık | C100×50×15×2 (3,40 kg/m) · 4 × 16,5 m | 224 |
| Bağlantı ve ikincil (+%10) | Braket, çapraz, ek parçaları | 48 |
| Toplam | ≈ 525 |
Sonuç ve tonajı değiştiren parametreler
1 MWp için 1.000.000 ÷ 16.800 ≈ 60 masa gerekir (60 masa = 1.008 kWp). 60 × 525 kg ≈ 31,5 ton; bu örnekte yaklaşık 31 kg/kWp (31.500 kg ÷ 1.008 kWp). Cıvata, somun ve modül kelepçeleri bu hesaba dahil değildir. Bu değer bir ön tonaj tahminidir; nihai tonaj, sahanın yükleriyle yapılan ve soğuk şekillendirilmiş kesitlerin EN 1993-1-3'e göre tahkik edildiği statik hesaptan çıkar.
Rüzgâr ve kar yükü: Yüksek yük bölgelerinde kesitler ve et kalınlıkları büyür. EN 1991-1-4'e göre dizi kenarlarında ve köşelerinde rüzgâr basınçları daha yüksektir; bu nedenle kenar ve köşe masaları iç masalardan ağırdır.
Masa düzeni: 1V düzenlerde MW başına daha fazla kazık gerekir; 2V düzen daha az kazıkla çalışır, ancak kazık başına moment daha büyüktür.
Zemin: Düşük taşıma kapasiteli zemin daha uzun kazık gerektirir; sahada yapılan çekme testleri gömülme derinliğini ölçülmüş kapasiteye göre belirleyerek gereksiz boyu ortadan kaldırır.
Malzeme sınıfı ve kesit verimi: S420GD–S450GD gibi yüksek akma dayanımlı sınıflarla et kalınlığı düşürülebilir; sigma kazık veya bindirmeli Z aşık gibi verimli kesitler aynı yükü daha az çelikle taşır.
Modül gücü: Modül gücü arttıkça aynı masa daha fazla kWp taşır ve kg/kWp değeri düşer.
Tek eksenli tracker: Direk, tork tüpü ve raylardan oluşan farklı bir tonaj yapısı vardır; hesap genellikle platform üreticisinin tasarımı üzerinden yapılır.
Tonajdan maliyete: fiyatı oluşturan kalemler
Kaba maliyet ≈ tonaj × çeliğin kg fiyatı + kaplama farkı + işleme (delme, kesme) + bağlantı elemanları + paketleme ve nakliye + montaj. Kg fiyatını büyük ölçüde bobin (sıcak haddelenmiş çelik) piyasası belirler; kaplama türü ve sınıfı da kg fiyatını etkiler. Daha dayanıklı bir kaplama, tesis ömrü boyunca bakım ve yenileme maliyetini düşürdüğü için çoğu projede toplam maliyet açısından avantajlıdır.
| Kalem | Belirleyen |
|---|---|
| Çelik (kg fiyatı × tonaj) | Bobin piyasası, malzeme sınıfı, kesit ve et kalınlığı |
| Kaplama | Kaplama türü (ZM, Z, parça galvaniz) ve sınıfı |
| İşleme | Delik ve kanal sayısı, boy çeşitliliği |
| Bağlantı elemanları | Cıvata sınıfı ve kaplaması, braket adedi |
| Paketleme ve nakliye | Saha konumu, boy listesi, kamyon/konteyner yüklemesi |
| Montaj | Kazık çakma yöntemi, zemin koşulları, kurulum ekibi |
Projeniz için tonaj ve fiyat
Türkiye genelindeki projelere ve Avrupa, Orta Doğu ve ABD'deki (Mona Steel şubemiz üzerinden) projelere solar çelik tedarik ediyoruz. Masa düzenini, modül bilgisini ve saha konumunu teklif formundan iletmeniz hâlinde kesitleri sahanızın yüklerine göre boyutlandırıyor, tonajı ve fiyatı kalem kalem sunuyoruz.
